Loại Bệnh

Hen phế quản: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị

Theo tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính đến năm 2025, số ca mắc bệnh hen phế quản lên tới 400 triệu người dựa vào xu hướng gia tăng của căn bệnh trong những thập niên vừa qua. Vậy hen phế quản là gì? Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị ra sao? Hãy tham khảo bài viết dưới đây để hiểu rõ.

Hen Phế Quản

Hen phế quản là bệnh gì?

Hen phế quản (hen suyễn) là tình trạng đường hô hấp của bạn bị hẹp và sưng lên và có thể tiết ra nhiều chất nhầy. Điều này có thể gây ra khó thở và ho, khò khè.

Đối với một số người, hen phế quản là một phiền toái nhỏ nhưng đối với những người khác, nó có thể là một vấn đề lớn cản trở các hoạt động hàng ngày và có thể dẫn đến đe dọa tính mạng.

Hen phế quản không thể chữa khỏi, nhưng các triệu chứng của nó có thể được kiểm soát. Vì bệnh này thường thay đổi theo thời gian, điều quan trọng là bạn phải gặp bác sĩ để theo dõi các dấu hiệu và triệu chứng của mình và điều chỉnh việc điều trị khi cần thiết.

Nguyên nhân bệnh Hen phế quản

Không rõ tại sao một số người mắc bệnh hen suyễn và những người khác thì không, nhưng có lẽ là do sự kết hợp giữa các yếu tố môi trường và di truyền (di truyền).

Tiếp xúc với các chất kích thích khác nhau và các chất gây ra dị ứng có thể kích hoạt các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh hen phế quản. Các tác nhân gây hen phế quản khác nhau từ người này sang người khác và có thể bao gồm:

  • Các chất gây dị ứng trong không khí, như phấn hoa, mạt bụi, bào tử nấm mốc, vảy da thú cưng hoặc các hạt chất thải của gián
  • Nhiễm trùng hô hấp, chẳng hạn như cảm lạnh thông thường
  • Hoạt động thể chất
  • Không khí lạnh
  • Các chất gây ô nhiễm không khí và các chất kích thích, chẳng hạn như khói, bụi
  • Một số loại thuốc, bao gồm thuốc chẹn beta, aspirin và thuốc chống viêm không steroid, như ibuprofen (Advil, Motrin IB, những loại khác) và naproxen natri (Aleve)
  • Cảm xúc mạnh mẽ và căng thẳng
  • Sulfites và chất bảo quản được thêm vào một số loại thực phẩm và đồ uống, bao gồm tôm, trái cây khô, khoai tây chế biến, bia và rượu vang
  • Bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD), một tình trạng axit dạ dày trào ngược vào cổ họng của bạn
Hen Phế Quản

Triệu chứng bệnh Hen phế quản

Các dấu hiệu và triệu chứng hen phế quản bao gồm:

  • Hụt hơi
  • Tức ngực hoặc đau
  • Thở khò khè
  • Khó ngủ do khó thở, ho hoặc khò khè
  • Ho, khạc đờm kèm theo

Các cơn ho hoặc thở khò khè khi bị virus đường hô hấp xâm nhập sẽ nghiêm trọng hơn, chẳng hạn như cảm lạnh hoặc cúm

Đường lây truyền bệnh Hen phế quản

Hen phế quản có bị lây không?

Bệnh hen phế quản không phải là một bệnh truyền nhiễm, vì bệnh này không do virus hay vi khuẩn gây ra, nên nó không lây truyền từ người này sang người khác.

Tuy nhiên bệnh hen phế quản lại có tính chất di truyền. Gia đình có người bị mắc bệnh hen phế quản thì khả năng cao đời sau cũng sẽ có người mắc bệnh.

Đối tượng nguy cơ bệnh Hen phế quản

Một số yếu tố được cho là làm tăng khả năng mắc bệnh hen suyễn của bạn. Chúng bao gồm:

  • Có quan hệ huyết thống với bệnh hen suyễn, chẳng hạn như cha mẹ hoặc anh chị em
  • Có một tình trạng dị ứng khác, chẳng hạn như viêm da dị ứng – gây ra đỏ, ngứa da – hoặc sốt cỏ khô – gây chảy nước mũi, nghẹt mũi và ngứa mắt
  • Thừa cân
  • Người hút thuốc lá và người tiếp xúc với khói thuốc lá
  • Tiếp xúc với khói thải hoặc các loại ô nhiễm khác
  • Tiếp xúc với các yếu tố kích hoạt nghề nghiệp, chẳng hạn như hóa chất được sử dụng trong nông nghiệp, làm tóc và sản xuất

Đặc biệt khi đã được xác định bị bệnh hen phế quản thì việc tiếp xúc với những tác nhân kể trên có thể khởi phát lên cơ hen cấp, nếu không được điều trị kịp thời thì sẽ ảnh hưởng tới tính mạng của người bệnh.

Hen Phế Quản

Phòng ngừa bệnh Hen phế quản

Mặc dù không có cách nào để trị khỏi bệnh hen phế quản nhưng bạn và bác sĩ của bạn có thể thiết kế một kế hoạch từng bước để sống một cách hòa bình với căn bệnh và ngăn ngừa các cơn hen phế quản

  • Hãy làm theo kế hoạch chi tiết cho việc dùng thuốc và kiểm soát cơn hen mà bác sĩ đưa ra.
  • Theo dõi và điều trị thường xuyên.
  • Tiêm vắc-xin cúm và viêm phổi. Duy trì hiện tại với tiêm chủng có thể ngăn ngừa cúm và viêm phổi gây ra cơn hen suyễn.
  • Xác định và tránh các tác nhân gây hen suyễn. Một số chất gây dị ứng và chất kích thích ngoài trời – từ phấn hoa và nấm mốc đến không khí lạnh và ô nhiễm không khí – có thể kích hoạt các cơn hen suyễn. Tìm hiểu nguyên nhân hoặc làm trầm trọng thêm bệnh hen suyễn của bạn và thực hiện các bước để tránh những tác nhân đó.
  • Theo dõi nhịp thở của bạn. Bạn có thể học cách nhận biết các dấu hiệu cảnh báo về một “cuộc tấn công” sắp xảy ra, chẳng hạn như ho nhẹ, khò khè hoặc khó thở.
  • Thường xuyên đo và ghi lại lưu lượng khí đỉnh của bạn bằng máy đo lưu lượng đỉnh nhà. Máy đo lưu lượng đỉnh đo mức độ khó thở của bạn. Bác sĩ có thể chỉ cho bạn cách theo dõi lưu lượng đỉnh của bạn ở nhà.
  • Xác định và điều trị các cơn hen sớm. Nếu bạn hành động nhanh chóng, bạn sẽ ít có khả năng bị tấn công nghiêm trọng. Bạn cũng sẽ không cần nhiều thuốc để kiểm soát các triệu chứng của mình.
  • Khi số đo lưu lượng đỉnh của bạn giảm và cảnh báo bạn về một cuộc tấn công sắp tới, hãy uống thuốc theo chỉ dẫn.
  • Ngay lập tức dừng bất kỳ hoạt động nào có thể đã kích hoạt cuộc tấn công. Nếu các triệu chứng của bạn không cải thiện, hãy nhờ trợ giúp y tế theo chỉ dẫn trong kế hoạch hành động của bạn.
  • Dùng thuốc theo quy định. Đừng thay đổi thuốc mà không nói chuyện với bác sĩ trước, ngay cả khi bệnh hen suyễn của bạn dường như được cải thiện. Nên mang theo thuốc của bạn đến khi khám bác sĩ. Bác sĩ có thể đảm bảo bạn đang sử dụng thuốc đúng cách và dùng đúng liều.
  • Chú ý đến việc tăng sử dụng ống hít giảm đau nhanh. Nếu tần suất sử dụng đến nó nhiều thì hãy đến gặp bác sĩ để điều chỉnh.

Các biện pháp chẩn đoán bệnh Hen phế quản

  • Khám sức khỏe: Bác sĩ sẽ thực hiện kiểm tra thể chất để loại trừ các tình trạng có thể khác, chẳng hạn như nhiễm trùng đường hô hấp hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD). Bác sĩ cũng sẽ hỏi bạn những câu hỏi về các dấu hiệu và triệu chứng của bạn và về bất kỳ vấn đề sức khỏe nào khác.
  • Xét nghiệm đo chức năng phổi: Bạn có thể được kiểm tra chức năng phổi để xác định lượng không khí di chuyển vào và ra khi bạn thở. Những xét nghiệm này có thể bao gồm:
  • Đo phế dung. Thử nghiệm này ước tính thu hẹp các ống phế quản của bạn bằng cách kiểm tra lượng khí bạn có thể thở ra sau khi hít thở sâu và bạn có thể thở ra nhanh như thế nào.
  • Lưu lượng đỉnh. Máy đo lưu lượng đỉnh là một thiết bị đơn giản để đo mức độ khó thở của bạn. Thấp hơn so với chỉ số lưu lượng đỉnh cao thông thường là một dấu hiệu cho thấy phổi của bạn có thể không hoạt động tốt và bệnh hen suyễn của bạn có thể trở nên tồi tệ hơn. Bác sĩ sẽ cung cấp cho bạn hướng dẫn về cách theo dõi và đối phó với chỉ số lưu lượng đỉnh thấp.

Các xét nghiệm chức năng phổi thường được thực hiện trước và sau khi dùng thuốc để mở đường thở của bạn được gọi là thuốc giãn phế quản, chẳng hạn như albuterol. Nếu chức năng phổi của bạn được cải thiện khi sử dụng thuốc giãn phế quản, có khả năng bạn bị hen phế quản.

Các bài kiểm tra hen phế quản bổ sung

Các xét nghiệm khác để chẩn đoán hen phế quản bao gồm:

  • Xét nghiệm Methacholine.

Methacholine là một tác nhân gây hen suyễn được biết đến. Khi hít vào, nó sẽ khiến đường thở của bạn hơi hẹp. Nếu bạn phản ứng với methacholine, bạn có khả năng bị hen suyễn. Xét nghiệm này có thể được sử dụng ngay cả khi xét nghiệm chức năng phổi ban đầu của bạn là bình thường.

  • Xét nghiệm X-quang ngực

Xét nghiệm này thể giúp xác định bất kỳ bất thường về cấu trúc hoặc bệnh (như nhiễm trùng) có thể gây ra hoặc làm nặng thêm các vấn đề về hô hấp.

  • Xét nghiệm dị ứng

Xét nghiệm dị ứng có thể được thực hiện bằng xét nghiệm da hoặc xét nghiệm máu. Họ cho bạn biết nếu bạn bị dị ứng với vật nuôi, bụi, nấm mốc hoặc phấn hoa. Nếu kích hoạt dị ứng được xác định, bác sĩ có thể đề nghị tiêm dị ứng.

  • Xét nghiệm oxit nitric

Thử nghiệm này đo lượng oxit nitric khí trong hơi thở của bạn. Khi đường thở của bạn bị viêm – một dấu hiệu của bệnh hen suyễn – bạn có thể có nồng độ oxit nitric bình thường. Thử nghiệm này không có sẵn rộng rãi.

  • Xét nghiệm kích thích khi tập thể dục và hen phế quản do cảm lạnh.

Trong các xét nghiệm này, bác sĩ đo tắc nghẽn đường thở của bạn trước và sau khi bạn thực hiện các hoạt động thể chất mạnh mẽ hoặc hít thở không khí lạnh.

Các biện pháp điều trị bệnh Hen phế quản

Hen phế quản được điều trị như thế nào?

Việc điều trị khỏi là không thể nhưng điều trị làm giảm các dấu hiệu của hen phế quản là điều không khó. Bạn cần có một kế hoạch về thuốc và lối sống để có thể ngăn chặn được những cơn hen phế quản cấp.

Thuốc

  • Thuốc kiểm soát hen phế quản dài hạn: thuốc kích thích beta tác dụng kéo dài, thuốc đường hít kết hợp, Leukotriene, Corticosteroid dạng hít, Theophylin ,… Đây là biện pháp chính trong điều trị hen phế quản, giúp kiểm soát hen hàng ngày và hạn chế xuất hiện cơn hen cấp.
  • Thuốc cắt cơn tác dụng nhanh: có thể sử dụng thuốc kích thích beta tác dụng ngắn, Corticosteroid đường uống/tiêm tĩnh mạch hoặc Ipratropium,… để cải thiện các triệu chứng của cơn hen phế quản cấp ngay lập tức.

Lối sống:

  • Không hút thuốc và tiếp xúc với khói thuốc lá
  • Tập thể dục thường xuyên và vừa phải: tập thở có thể làm giảm lượng thuốc bạn cần để kiểm soát các triệu chứng hen phế quản.
  • Duy trì một mức cân nặng ổn định
  • Ăn uống hợp lý, nên bổ sung nhiều loại rau quả trong khẩu phần ăn.
  • Phòng tránh các yếu tố dễ gây khởi phát cơn hen như: tránh tiếp xúc khói bụi, thường xuyên vệ sinh nhà ở sạch sẽ, ngăn chặn nấm mốc
  • Sử dụng điều hòa không khí:  Điều hòa không khí làm giảm lượng phấn hoa trong không khí từ cây, cỏ và cỏ dại tìm đường trong nhà. Điều hòa cũng làm giảm độ ẩm trong nhà và có thể làm giảm sự tiếp xúc của bạn với mạt bụi. Nếu bạn không có điều hòa, hãy cố gắng đóng cửa sổ trong mùa phấn hoa.
  • Duy trì độ ẩm tối ưu. Nếu bạn sống ở nơi có khí hậu ẩm ướt, hãy nói chuyện với bác sĩ về việc sử dụng máy hút ẩm.
  • Che mũi và miệng nếu trời lạnh. Nếu bệnh hen suyễn của bạn trở nên tồi tệ hơn bởi không khí lạnh hoặc khô, đeo khẩu trang có thể giúp ích.

Chủ đề của hen toàn cầu năm nay (05/5/2020) là “Enough Asthma Deaths” (Tạm dịch: Đã quá đủ người chết vì hen phế quản) là thông điệp để chúng ta hành động vì một thế giới không hen phế quản. Hy vọng bài viết trên đây cũng sẽ góp phần để chúng ta hiểu hơn và xóa bỏ được căn bệnh hen phế quản này.

21 tháng 04, 2021 - 472 Lượt xem
Tác giả: Vũ Văn Xương Vũ Văn Xương
Thông tin này có hữu ích không? Chúng tôi có thể cải thiện bài viết này bằng cách nào?
Cùng chuyên mục
Bệnh Tăng Thông Khí: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị
Bệnh Tăng Thông Khí: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị

Bạn biết gì về bệnh tình trạng tăng thông khí? Nguyên nhân và triệu chứng ra sao? Nó khác gì với bệnh hen suyễn? Hãy đọc bài viết dưới đây để tìm hiểu rõ hơn nhé! Tăng thông khí là bệnh gì? Lý do bạn thở mà không cần phải suy nghĩ là vì cơ […]

Bệnh Hen Suyễn: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị
Bệnh Hen Suyễn: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị

Hen suyễn là một căn bệnh không lây và xuất hiện phổ biến ở trẻ em. Trung bình có 3000 người tử vong mỗi năm do hen suyễn. Con số này đang tăng nhanh và chỉ đứng sau con số tử vong do ung thư, vượt lên trên các bệnh về tim mạch. Hen suyễn […]

xem nhiều trong tuần
Hướng dẫn 5 cách mọc râu dân gian bằng nguyên liệu tự nhiên Hướng dẫn 5 cách mọc râu dân gian bằng nguyên liệu tự nhiên
bài viết mới nhất Check Scam
12 Giờ 59 Phút - Blog chia sẻ kinh nghiệm, kiến thức, kỹ năng