Chia sẻ kiến thức

Cây Lá dứa (cơm nếp): Công dụng, liều dùng & một số bài thuốc cho sức khỏe

Lá dứa là loại cây quen thuộc được sử dụng phổ biến trong các công thức nấu ăn để tăng hương thơm và mùi vị của món ăn. Tuy nhiên, trong y học cổ truyền lá dứa còn được dùng để điều trị một số bệnh lý về huyết áp, thần kinh, giảm căng thẳng hiệu quả.

CÂY LÁ DỨA

– Tên gọi khác: Lá dứa thơm, Cây Cơm nếp, Lá dứa

– Tên khoa học: Pandanus Amaryllifolius

– Họ: Dứa dại – Pandanaceae

I – Mô tả dược liệu Lá dứa

1. Đặc điểm sinh thái

Lá dứa hay còn có tên gọi khác là Nếp thơm, thực vật thân thảo sinh sôi và phát triển ở miền nhiệt đới. Cây Nếp thơm thân dài khoảng 30 – 40 cm, hẹp 3 – 4 cm, dài thẳng như một lưỡi gươm. Ở phần giữa lá chụm lại theo một đường gân dọc theo thân lá. Mép Lá dứa thơm không có gai, mặt trên có màu xanh sẫm, bóng. Mặt dưới màu xanh hơn, đôi khi có thể phủ một lớp lông mịn bên ngoài.

Lá dứa mọc thành bụi trên một thân và rễ, lá có mùi thơm đặc trưng tượng tự như mùi cơm nếp, để càng khô lá càng thơm. Ngoài ra, cần phân biệt cây Lá dứa thân thảo với cây Dứa (khóm) ra quả nhiều mắt và lá có gai.

Cây lá dứa là gì
Cây lá dứa là gì

2. Bộ phận sử dụng

Tất cả các bộ phận thân Lá dứa được ứng dụng để làm dược liệu.

3. Phân bố

Lá dứa phân bố chủ yếu ở các vùng nhiệt đới, nóng ẩm, dưới bóng râm. Tại Đông Nam Á lá dứa thường được tìm thấy ở Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Việt Nam, Philippin.

Tại Việt Nam, Lá dứa mọc hoang và được trồng ở mọi nơi, tuy nhiên thường phổ biến ở các tỉnh phía Nam để cho vào thức ăn như bánh, kẹo, đồi xôi, pha trà…

4. Thu hái – Sơ chế

Lá dứa thơm thu hái quanh năm, khi thu hái chọn những lá già, dài, dày và có màu xanh sẫm. Sau Khi thu hái mang lá đi rửa sạch, dùng như một loại gia vị trong các món ăn hoặc có thể hãm cùng với nước trà, uống hàng ngày.

5. Bảo quản

Lá dứa sau khi được sơ chế, rửa sạch và để cho ráo nước. Sau đó lưu trữ lá ở nơi mát mẻ, thoáng mát, tránh ánh nắng mặt trời trực tiếp và nơi có nhiều côn trùng, ruồi bọ.

6. Thành phần hóa học

Lá dứa có chứa hương xạ đặc trưng mà các loại cây thuốc họ Dứa dại khác không có, đây là một mùi được tạo ra bởi một loại enzyme không bền vững và dễ oxy hóa.

Ngoài ra, Lá dứa cũng chứa một số thành phần hóa học khác như:

– Nước

– Chất xơ

– Glycosides

– Alkaloid

– 2-Axetyl – 1 – Pyrrolin

– 3-Metyl-2 (5H) – Furanon

II – Vị thuốc Lá dứa

1. Tính vị

Mùi thơm đặc trưng.

2. Tác dụng dược lý của Lá dứa

Cây lá dứa quen thuộc đối với người dân nước ta
Cây lá dứa quen thuộc đối với người dân nước ta

Theo nghiên cứu của y học hiện đại, Lá dứa có một số tác dụng dược lý như:

– Điều trị đái tháo đường

– Hỗ trợ hệ thống thần kinh

– Trị gàu trên da đầu

– Hỗ trợ cải thiện tình trạng thấp khớp

– Hỗ trợ giải cảm

– Chống oxy hóa, loại trừ các gốc tự do

3. Công dụng của Lá dứa

Lá dứa thường được sử dụng trong công thức nấu ăn, như cho vào cơm, các loại bánh, đồ xôi, chè hoặc dùng để nhuộm màu tự nhiên cho các món ăn.

Lá dứa còn được sử dụng như một số vị thuốc, nấu nước dùng xông ở phụ nữ vừa sinh con giúp da hồng hào và tăng cường sức khỏe.

4. Cách dùng – Liều lượng

Lá dứa có thể dùng tươi hoặc sơ chế khô đều được, nếu dùng tươi thu thái lá sau đó rửa sạch và sử dụng theo nhu cầu. Nếu dùng khô, người dùng cần rửa sạch lá và phơi khô dưới ánh nắng mặt trời hoặc sấy khô, bảo quản dùng dần.

– Liều dùng khuyến cáo:

Nên tiêu thụ Lá dứa ở một liều lượng phù hợp, không nên quá lạm dụng. Nếu cần lấy hương thơm có thể cho 1 – 2 lá vào món ăn hoặc trà.

Trong các bài thuốc, sử dụng Lá dứa thơm theo liều lượng chỉ định của thầy thuốc hoặc yêu cầu của đơn thuốc.

III – Bài thuốc sử dụng Lá dứa

Bài thuốc của lá dứa
Bài thuốc của lá dứa

1. Bài thuốc điều trị tiểu đường, ổn định đường huyết

Lấy Lá dứa với liều vừa đủ, rửa sạch và phơi cho khô. Sau đó thái nhuyễn, nấu nước dùng uống như nước trà mỗi ngày để hỗ trợ điều trị và phòng chống tiểu đường.

2. Chữa thấp khớp

Lấy 3 chiếc Lá dứa và 1 bát nhỏ dầu dừa, Lá dứa rửa sạch, thái nhuyễn và để cho ráo nước. Dầu dừa đun nhỏ lửa đến khi nóng thì tắt bếp cho Lá dứa đã thái nhuyễn vào, khuấy đều. Đợi hỗn hợp nguội thì dùng thoa vào vùng khu vực sưng đau.

3. Thanh nhiệt cơ thể, hỗ trợ lợi tiểu

Rửa sạch, thái nhỏ Lá dứa chia thành 2 phần bằng nhau. Một phần cho vào máy xay để xay nhuyễn với một lượng nước vừa đủ, sau đó lọc lấy phần nước cốt. Phần lá còn lại thì cho vào nồi đun nhỏ lửa, đến khi sôi thì cho thêm đường phèn, khuấy đều. Tắt bếp và chờ đến khi nước ấm thì cho phần nước cốt lá vào, đun nhỏ lửa cho đến khi sôi thì tắt. Đợi nước nguội hẳn thì uống để thanh nhiệt cơ thể, hỗ trợ lợi tiểu.

4. Điều trị phong hàn, giải cảm

Lá dứa rửa sạch, đun sôi dùng xông hơi kín để giải cảm.

5. Chữa yếu dây thần kinh

Sử dụng 3 chiếc Lá dứa rửa sạch, cắt nhỏ, mang đi sắc với 3 bát nước, khi còn 2 bát thì dùng uống. Nên uống nước khi còn nóng và vào buổi trưa trong ngày.

6. Trị gàu, mảng bám trên da đầu

Lấy 7 Lá dứa thơm rửa sạch, giã nát, sau đó cho thêm một ít nước, khuấy đều, lọc lấy phần nước cốt. Thoa nước cốt lá lên da đầu, để yên trong 1 giờ sau đó thoa thêm một lần nữa, để yên chở khô. Gội đầu với nước sạch.

7. Hỗ trợ cải thiện cảm giác lo lắng, bồn chồn không yên

Những người bị lo lắng, căng thẳng kéo dài có thể sử dụng 2 chiếc Lá dứa thơm to sắc cùng với một ly nước, dùng uống. Chất Tanin có trong lá có thể làm dịu căng thẳng và hỗ trợ cải thiện tâm trạng.

Trên đây là những thông tin về cây Lá dứa một loại thảo dược quen thuộc và có nhiều công dụng cho sức khỏe con người. Tuy nhiên trước khi sử dụng các bài thuốc chứa Lá dứa, người bệnh cần tham khảo thêm ý kiến của thầy thuốc và những người có chuyên môn để được hướng dẫn chi tiết.

30 tháng 10, 2021 - 76 Lượt xem
Cùng chuyên mục
12 Giờ 59 Phút - Blog chia sẻ kinh nghiệm, kiến thức, kỹ năng