Dược Liệu

Cây Hoa Cứt Lợn ( cỏ hôi ) – 20 công dụng cực kỳ quý hiếm

Cây cứt lợn được xem là vị thuốc nam quý, chúng mọc hoang dã ở khắp mọi nơi tưởng chừng đây là một loại cây vô tri vô giác nhưng thật không ngờ nó lại là vị thuốc điều trị viêm xoang rất hiệu quả.

Cây Hoa Cứt Lợn

Cấy cứt lợn

Cây cứt lợn ( cỏ hôi) có tác dụng giải nhiệt, tiêu độc, tán sỏi nên được Đông y sử dụng nhiều chữa viêm xoang, sỏi đường tiết niệu, sưng đau khớp, nhiệt độc… Có thể dùng dưới dạng tươi hoặc khô với liều lượng 15 – 30g một ngày.

  • Tên khác: Cỏ hôi, cây hoa cứt lợn, cây bù xít, thắng hồng kế, cỏ cứt heo, nhờ hất bồ, bù xích, cỏ thối địt, cây hoa ngũ sắc
  • Tên gọi khoa học: Ageratum conzoides L.
  • Họ: Cúc – Asteraceae

Tổng quan vầ cây cứt lợn

1. Đặc điểm thực vật

  • Thân: Cây cứt lợn là loại thực vật nhỏ có thân mềm, mọc thẳng, chiều cao trung bình của cây khoảng 25 – 50cm. Thân cây màu xanh hoặc tím, bên ngoài bao phủ một lớp lông ngắn màu trắng.
  • Lá cứt lợn: Lá có hình trứng, mọc đối xứng, có cuống ngắn, một đầu ngọn, kích thước của mỗi lá khoảng 2 đến 6cm(chiều dài) và 1- 3cm (bề ngang). Hai bên mép lá có hình răng cưa tròn, mặt trên và dưới lá đều có lông. Lá màu xanh nhưng mặt dưới nhạt hơn, vò lá đưa lên mũi ngửi thấy có mùi rất hắc.
  • Hoa: Hoa cứt lợn mọc thành chùm ở đầu ngọn, có màu tím, trắng hay tím xanh. Mỗi bông được tạo thành bởi nhiều cánh nhỏ li ti, dựa vào màu sắc của hoa mà dân gian chia thảo dược này thành 2 loại gồm cây hoa cứt lợn trắng và hoa cứt lợn tím.
  • Quả: Quả hoa cứt lợn bé, màu đen, có 3 – 5 sóng dọc

2. Phân bố

Cây cứt lợn có thể thích nghi được với mọi loại đất nên có thể mọc hoang ở khắp nơi, từ khu đất trống, bên vệ đường hay bờ ruộng, vườn nhà đều dễ dàng tìm thấy loại cây này.

3. Bộ phận dùng

Trừ rễ cây hoa cứt lợn ra thì tất cả bộ phận còn lại của cây đều có tác dụng trong việc điều trị bệnh.

4. Thu hái – Sơ chế

Cây mọc quanh năm nên có thể thu hái bất cứ lúc nào, những cây trưởng thành được nhổ về cắt bỏ rễ và loại bỏ những lá sâu bệnh, héo úa. Sau đó đem rửa lại nhiều lần với nước để loại bỏ đất cát và bụi bẩn, có thể dùng tươi hoặc khô.

Nếu dùng tươi cần ngâm với nước muối pha loãng để khử trùng, trường hợp dùng khô, băm nhỏ cây hoa cứt lợn thành những khúc ngắn cỡ 2 – 3 cm trước khi đem phơi hoặc sấy khô.

5. Bảo quản

Cây cứt lợn nên dùng ngay để giữ được trọn vẹn dược tính, nếu bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh thì phải để thật ráo nước, cho vào túi ni lông rồi đục vài lỗ nhỏ. Tuy nhiên làm như vậy cũng chỉ tích trữ được thuốc từ 2 – 3 ngày.

6. Thành phần hóa học

  • Tinh dầu
  • Saponin
  • Caryophllen
  • Ancoloid
  • Demetoxygeratocromen
  • Cadinne
  • Acid fumaric,
  • Phenol
  • Quercetin
  • Cumarins
  • Resins
  • Tanins
  • Kaempferol
  • Charomones
  • Acid cafeic

Vị thuốc cây cứt lợn

1. Tính vị

Cứt lợn tính mát, vị cay, đắng nhẹ

2. Quy kinh

Cứt lợn có khả năng tác động tới 2 kinh gồm:

  • Kinh Thủ thái âm Phế
  • Kinh Thủ quyết âm Tâm bào

Cây cứt lợn có tác dụng gì?

  • Theo y học cổ truyền

Đông y cho rằng cây cứt lợn có tác dụng giải nhiệt, tiêu sỏi, thải độc, giảm sưng, chống chảy máu. Chủ yếu trị các chứng bệnh sau:

  • Mụn nhọt
  • Viêm họng
  • Rong huyết, băng huyết sau sinh
  • Sỏi đường tiết niệu
  • Viêm mũi xoang
  • Đau nhức xương khớp, phong thấp…
  • cỏ hôi
  • Cây hoa cứt lợn được phơi khô dùng làm dược liệu
  • Theo y học hiện đại:

Cây cứt lợn thể hiện rõ đặc tính kháng viêm, tiêu sưng

Trên tạp chí African Health Sciences năm 2012 công bố thử nghiệm chiết xuất từ cây cứt lợn trên chuột bị bệnh đái tháo đường, các nhà khoa học nhận thấy lượng đường huyết của chúng đã giảm xuống 39,1%.

Hàm lượng magie cao, chiết xuất cỏ hôi cũng rất có ích trong việc ngăn ngừa và chống lại các bệnh lý về tim mạch, đột quỵ.

Cây hoa cứt lợn giúp ngăn ngừa táo bón và thúc đẩy sự tăng trưởng của các tế bào nhờ chứa hàm lượng chất xơ và protein dồi dào.

Một nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí Pathog Glod Health vào năm 2014 chiết xuất từ cứt lợn có thể ức chế hoạt động và tiêu diệt ký sinh trùng Trypomastigote và gây độc tính lên các nhóm ký sinh trùng khác là Leishmania, Leishmania

Cây cứt lợn ngoài thành phần etanol ra còn có khả năng làm se bề mặt các vết lở loét ở ngực phụ nữ cho con bú do dòi gây ra, tỷ lệ lạnh bệnh lên đến 92,7 %.

Cách dùng và liều lượng

  • Liều lượng khi dùng theo đường uống là 15 – 30g cứt lợn khô( tương đương 30 – 60g tươi)
  • Hình thức sử dụng:
  • Sắc uống
  • Giã nát, lọc nước cốt uống hoặc bôi ngoài da
  • Nấu nước xông
  • Đốt cháy để hun khói

Độc tính của cây cứt lợn

Theo nghiên cứu cho biết lượng độc tố cấp LD- 50 khi dùng cây cứt lợn theo đường uống với liều lượng 82g/kg.

Bài thuốc chữa bệnh có cây cứt lợn

1. Trị gàu, giảm ngứa da đầu, làm tóc suôn mượt

Cách làm: Lấy 200g cây tươi đem nấu chung với 20g quả bồ kết nướng. Dùng nước này gội đầu 3 lần trong tuần.

2. Điều trị bệnh viêm họng

Cách làm: Kết hợp cây cứt lợn và kim ngân hoa ( mỗi vị 20g), cam thảo đất (16g), lá giẻ quạt (6g). Sắc một thang thuốc lấy 300ml nước chia 2 lần uống hết trong ngày.

3. Trị cảm mạo gây sốt ( theo Quảng Tây trung thảo dược) 

Chuẩn bị: 60g cây cỏ hôi tươi. Sắc nước chia 3 – 4 lần uống trong ngày cho đến khi khỏi bệnh.

4. Chữa rong huyết ở phụ nữ sau sinh

Chuẩn bị:  30 – 50g cây cứt lợn tươi. Rửa sạch dược liệu, ngâm với nước muối pha loãng để tiệt trùng. Giã nát, lọc lấy nước cốt uống làm 3 lần trong ngày

Sử dụng trong 3 – 4 ngày liền để điều hòa kinh nguyệt, chấm dứt hiện tượng rong kinh sau sinh.

5. Điều trị bệnh viêm xoang, viêm mũi dị ứng

  • Cách 1: Lấy lá cứt lợn giã nát rồi dùng bông gòn thấm nước nhét vào bên lỗ mũi bị bệnh
  • Cách 2: Dùng 15 – 30g cành và lá khô của cây hoa cứt lợn sắc với 1/2 lít nước lấy 200ml. Khi thuốc còn đang bốc hơi mạnh, lấy xông mũi cho đến khi nguội thì chia 2 lần uống.
  • Cách 3: Chuẩn bị thang thuốc gồm có các thành phần 30g cây cứt lợn, 12g thương nhĩ tử (ké đầu ngựa), 20g kim ngân hoa và 16g cam thảo đất. Sắc lấy nước chia làm 3 lần uống. Dùng mỗi ngày 1 thang để đẩy lùi các triệu chứng của bệnh viêm mũi dị ứng, viêm xoang từ bên trong.
  • Cách 4: Kết hợp 100g cây hoa cứt lợn với 10g lá chanh và 50g long não. Tất cả các vị trên dùng ở dạng tươi, đem sắc với 300ml cho cạn còn 100ml. Dùng xông mũi ngày 3 lần trong 10 ngày liên tục.

6. Chữa mụn nhọt độc gây sưng đau

Cách làm: Chuẩn bị 1 nắm cây cứt lợn dùng cả hoa, lá và thân cây, rửa sạch với nước muối và cắt nhỏ. Trộn dược liệu chung với cơm nguội và 1 thìa muối, giã nát. Dùng hỗn hợp này đắp trực tiếp lên khu vực có nhọt đọc, băng gạc cố định lại, thay thuốc 2 lần/ ngày.

7. Chữa đau nhức, sưng tấy do sái khớp, giãn gân

Cách làm: Đem cây cứt lợn rửa sạch, phơi khô. Khi sử dụng lấy một nắm đốt cháy, đưa chỗ đau lại gần để hun khói.

8. Điều trị xuất huyết do ngoại thương 

Cách làm: Lấy 1 nắm cây hoa cứt lợn, rửa sạch rồi ngâm trong nước muối. Giã nát đắp lên khu vực bị tổn thương ngày 2 lần.

9. Trị cảm mạo, sốt rét

Chuẩn bị: Lấy cành và lá cây cỏ hôi khoảng 15 – 20g. Sắc kỹ lấy nước đặc chia uống 2 lần trong ngày.

10. Điều trị bệnh ở yết hầu

  • Cách 1:

Dùng 30 – 60g lá của cây cứt lợn, giã nát, sau đó thêm vào 1 cốc nước đun sôi để nguội, khuấy đều, lọc lấy nước cốt.

Số thuốc thu được chia làm 3 lần sử dụng. Khi uống pha thêm chút đường phèn cho vừa đủ ngọt

  • Cách 2:

Cách làm: Lấy hoa cây cứt lợn số lượng nhiều, đem rửa sạch và phơi hoặc sấy khô thuốc rồi tán thành bột mịn.

Mỗi ngày 3 lần lấy một ít bột thuốc ngậm trong miệng rồi nuốt từ từ cho trôi xuống cổ họng.

11. Chữa mụn nhọt có mủ nhưng chưa vỡ ( theo Quảng Tây trung thảo dược )

Chuẩn bị: 1 nắm cứt lợn, 1 ít đường đỏ. Cho cả hai cho vào cối giã chung, đắp vào nơi bị mụn nhọt.

12. Điều trị chứng “ngư khẩu tiện độc”

( sưng hạch bên trái hoặc bên phải do bị giang mai )

Kết hợp 100 – 120g lá cây cỏ hôi và 15g trà bính, giã nát tất cả rồi đem sao nóng đắp vào khu vực bị bệnh.

Kiên trì áp dụng theo bài thuốc này đều đặn hàng ngày để mau thấy kết quả.

13. Điều trị bệnh viêm miệng áp tơ (nga khẩu sang ), mụn đinh nhọt sưng đau và tấy đỏ

Cách làm: Hái 10 – 15g cành và lá cây cứt lợn, rửa qua vài lần nước cho sạch hết đất cát, bụi bẩn

Sắc lấy 500ml nước chia uống vài lần trong ngày cho hết

14. Chữa đau nhức xương khớp, phong thấp, gãy xương ( sau khi đã được băng cố định )

Hái 1 nắm cây hoa cứt lợn tươi rửa cho thật sạch sẽ, để ráo nước. Sau đó giã nát, đắp vào khu vực bị đau nhức.

15. Điều trị bệnh sỏi đường tiết niệu

Cách làm: Dùng cây cỏ cứt lợn và mã đề ( mỗi vị 20g ), bạch nhĩ thảo ( 16g ), râu ngô ( 12g, xa tiền (20g), cam thảo đất (16g). Sắc mỗi ngày 1 thang uống làm 2 – 3 lần. Kết hợp uống nhiều nước để dễ dào loại bỏ viên sỏi ra ngoài.

16. Chữa viêm nhiễm ở đường hô hấp

Thành phần của bài thuốc gồm 16g bạch nhĩ thảo, 20g cỏ cứt lợn, 12g lá bồng bồng. Đem thuốc sắc với 500ml nước đến khi cạn còn 1/3 chia 2 lần uống trong ngày, dùng khi còn ấm sẽ đạt hiệu quả tốt hơn.

17. Hỗ trợ điều trị bệnh ung thư cổ tử cung ở phụ nữ và ung thư dạ dày

Cách làm: Dùng thang thuốc gồm 20g cây hoa cứt lợn, 30g cây cỏ mực, 30g kim nữu khấu, 30g bạch đầu ông, 15ml nước sắc cây ma phong. Rửa sạch nguyên liệu, giã nát vắt lấy nước cốt trộn thêm nước cây ma phong vào chia uống sau bữa ăn sáng và tối.

18. Chữa băng huyết, chảy máu không ngừng ở phụ nữ sau sinh

Dùng 30 – 50 g cây hoa cứt lợn trắng hoặc tím, rửa và ngâm nước muối cho đảm bảo sạch khuẩn. Xay lấy nước uống trong 3 – 4 ngày liền để cầm máu

19. Điều trị bệnh chàm da ( eczema ), chốc đầu

Cách làm:  Lấy 1 nắm cỏ hôi tươi đem nấu với 1000ml nước. Đun sôi khoảng 10 phút thì tắt bếp, chờ cho nước nguội lấy rửa vùng da bị tổn thương. Lặp lại theo cách tương tự mỗi ngày 2 lần

20. Điều trị viêm tai

Cách làm: Hái 1 nắm lá cứt lợn tươi, giã nát, vắt lấy nước cốt, sau đó dùng tăm bông thấm nước cứt lợn nhẹ nhàng ngoái vào bên tai bị viêm.

*Lưu ý:

  • Cây cứt lợn không dùng cho các trường hợp dị ứng với các thành phần của cây
  • Dùng đúng liều đúng dược liệu, không nên nấu uống hàng ngày thay thế cho nước lọc thời gian dài.
  • Tránh nhầm lẫn giữa cây cứt lợn với cỏ lào hoặc cây ngũ sắc bởi chúng có tên gọi gần giống nhau.

Trên đây là những thông tin về cây cứt lợn, cấu tạo và các bài thuốc quý hiếm tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, để sử dụng cây cứt lợn nên tham khảo ý kiến của các dược sĩ, bác sĩ để đạt hiệu quả tốt nhất!

22 tháng 06, 2021 - 1153 Lượt xem
Cùng chuyên mục
[ Khuyên Dùng] Viêm Họng Uống Thuốc Kháng Sinh Gì là tốt nhất?
[ Khuyên Dùng] Viêm Họng Uống Thuốc Kháng Sinh Gì là tốt nhất?

Viêm họng uống thuốc kháng sinh gì? Thời tiết đang giai đoạn chuyển mùa với các đợt không khí lạnh tràn về, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn xâm nhập gây ra viêm họng. Vậy cần phải điều trị bằng loại kháng sinh nào, hãy cùng tham khảo trong bài viết dưới đây […]

Xạ Đen: Cách dùng và các tác dụng, tác hại của cây xạ đen
Xạ Đen: Cách dùng và các tác dụng, tác hại của cây xạ đen

Xạ đen là một loại dược liệu được sử dụng nhiều trong các bài thuốc, chúng có tác dụng hỗ trợ điều trị các bệnh về gan như ung thư, ổn định huyết áp. Tuy nhiên cách dùng như thế nào, lợi ích và tác hại của cây xạ đen cụ thể ra sao? Cần […]

Cây Sống Đời: 27 bài thuốc chữa bệnh thần kỳ
Cây Sống Đời: 27 bài thuốc chữa bệnh thần kỳ

Cây Sống đời hay còn gọi là cây lá bỏng, đây là dược liệu quý có tính mát, vị hơi chua, quy vào kinh Can, giúp tiêu độc , cầm máu, chống viêm và chống bỏng da, đau nhức xương khớp, viêm họng, bệnh trĩ rất hiệu quả. Để hiểu rõ hơn về các bài […]

Cây Rau Má – Các công dụng chữa bệnh không ngờ của rau má
Cây Rau Má – Các công dụng chữa bệnh không ngờ của rau má

Rau má đã quá quen thuộc với nhiều người nhưng những công dụng chữa bệnh của nó thì không phải ai cũng biết.  Mô tả về rau má Tên gốc: Rau má Tên gọi khác: Tích tuyết thảo, mã đề thảo, lôi công thảo hay liên tiền thảo Tên khoa học: Centella asiatica  Tên tiếng […]

xem nhiều trong tuần
[ Bật Bí ] 7 Cách Chữa Viêm Họng Hạt Mãn Tính Hiệu Quả [ Bật Bí ] 7 Cách Chữa Viêm Họng Hạt Mãn Tính Hiệu Quả
bài viết mới nhất Check Scam
12 Giờ 59 Phút - Blog chia sẻ kinh nghiệm, kiến thức, kỹ năng